Бүгүн, бэс ыйын 14 күнүгэр биһиги музейбытыгар Захар Иванович Федоров, СР физическай культураҕа уонна спортка үтүөлээх үлэһитэ уонна Иван Петрович Черноградскай физкультура уруогун учууталлара салайааччылардаах Дьокуускай куорат «Айыы кыһата» национальнай гимназиятын 5, 6, 7, 8 кылаас, уопсайа 20 үөрэнээччилэри кытта кэлэн бардылар.
Кинилэр бэс ыйын 10 күнүттэн Хатырык нэһилиэгиттэн «Сатыы хаамыы» экспедицияларын саҕалаабыттар. Нам улууһун историятын, биллиилээх дьонун кытта билсиһии, дьонун-сэргэтин кытта көрсүү, чөл олоҕу тутуһуу, оҕолору айылҕаны кытта алтыһыыга үөрэтии — бу буолар эбит экспедиция сүрүн сыала. Бу күн кинилэр М.К. Аммосов аатынан государственность историятын үөрэтэр музейыгар уонна А. Пинигин тимир ууһугар сылдьыбыттар. Өлүөнэ өрүс кэрэ айылҕалаах биэрэгэр балыктаан, астарын бэйэлэрэ астанан, палатканан хонон турбуттар. Иккис хонуктарын Модут нэһилиэгэр кэлэн оҕо лааҕырыгар хоммуттар. Үһүс хонуктарын Бөтүҥҥэ сылдьан баран Кыһыл Дэриэбинэ аннынан хонуулаах тыаҕа хонон турбуттар. Төрдүс күннэригэр Хатын-Арыытааҕы И.Е. Винокуров аатынан кыраайы үөрэтэр музей үлэһиттэрэ кинилэри бэрт истиҥник көрсүбүттэр. Ол күн ардах күүскэ түһэн, онно хоммуттар. Биһиги музейбытыгар экспедицияларын бэһис күнүгэр кэллилэр. Оҕолор улаханнык сылайбыттара көстүбэт. Музейбыт кэпсиир историятын бэрт боччумнаахтык истэн, элбэҕи билэн-көрөн, үөрэн-көтөн бардылар. Оҕолор сүрүн болҕомтолорун М.К. Аммосов 80 сылын бэлиэтиир 1977 сыллаах үбүлүөйдээх мотопробег экспозицията ылла. Оҕолор бу сэттэ эр хоһуун комсомол уолаттар түөрт «Урал» мотоциклынан Киргизиянан, Казахтанынан эргийэн Москва куоракка тиийбиттэриттэн, кинилэр хорсун санааларыттан олус диэн сөхтүлэр-махтайдылар.
Ол курдук, экспедицияларын былаанын тутуһан салҕыы айаннаатылар. Захар Иванович кэпсииринэн бу «Сатыы хамыы» экспедициялара бэс ыйын 17 күнүгэр I-Хомустаах нэһилиэгэр түмүктэниэхтээх эбит.
Маннык үтүө-мааны салайааччылар, учууталлар биһиги Сахабыт сиригэр баалларыттан биһиги үөрэбит уонна киэҥ туттабыт. Бу экспедицияҕа сылдьыбыт оҕолор өйдөрүгэр-санааларыгар төһөлөөх элбэх саҥа билии киирбитэ, иҥмитэ буолуой? Онон Захар Ивановичка уонна Иван Петровичка биһиги музейбыт аатыттан өссө да элбэх ситиһиилэри, чөл туругу, сир үрдүгэр баар бары кэрэни-үтүөнү баҕарабыт!
