Үйэлэр тухары бар дьонун илгистээх уутунан утахтаабыт чэҥэрэ ыраас уулаах, быстар кырыымчык кэмнэртэн баччаҕа дылы эмис соботунан тото-хана аһатан улаатыннарбыт Эбэ күөлбүтүгэр сүгүрүйэ, оҕо сааспыт ахтылҕана-сиэдэрэй сибэккинэн симэммит күөх налыы сыһыыларбытын, таалалаан үөскээбит Тараҕана сайылыкпытын ахта-саныы, бүгүҥҥү “Дойдум — Көбөкөнүм ахтылҕана” тэрээһиммитигэр олунньу ый 28 күнүгэр П.И.Сивцев аатынан история уонна этнография түмэлигэр биир дойдулаахтар чугастан — ыраахтан тоҕуоруһа муһуннубут.
Кэлбит ыалдьыттарбытын дойдубут үтүө-мааны алгысчыта, нэһилиэк уһуйааччыларын сүбэтин активнай чилиэнэ, медицинскэй үлэ бэтэрээнэ Евдокия Семеновна Петрова ис-иһиттэн иэйиилээхтик, ийэлии намчы куолаһынан, кытыан от сытынан буруо таһааран барыбытын арчылаата, алҕаата. Дойдубут тыынын ыламмыт, төгүрүччү, сэлэлии хаамсаммыт оһуохайдаан дуораттыбыт.
Салгыы түмэлбит устун улууспут историятын, урукку-аныгы олоҕун кэпсиир умсугутуулаах экскурсиябытын икки группанан ыыттыбыт, элбэх боппуруостарга хоруй биэрдибит. Выставочнай саалаҕа Көбөкөнтөн төрүттээх кыргыттарбыт Лидия Софровна Афанасьева уонна Ольга Алампадьевна Белолюбская муспут коллекцияларын улахан быыстапката турда, кэлбит дойдулаахтарын сөхтөрдө, махталларын ылла.
Ольга Алампадьевна урукку Советскай сыллартан заварка чайниктарын хомуйар эбит, коллекциятыгар сүүстэн тахса араас, кэрэ чайниктаах.
Лидия Софроновна олус элбэх коллекциятыттан үс көрүҥү аҕалбыт. Ол курдук, 2008с. Дьиэ-кэргэн сылыгар анаммыт “Биир дьиэ-кэргэн курдук” диэн Аан дойду устун 4 дьиэ-кэргэн буолан массыыналарынан айаннаан-сылдьан, 35 дойду олоҕун-дьаһаҕын көрөн, этэҥҥэ айаннаан кэлбиттэрэ. Бу айаныттан аҕалбыт баһаам элбэх настольнай тэриэлкэлэрин, сувенирнай туфляларын колекцияларын уонна бэйэтэ өрөн, тигэн оҥорбут араас оҕуруо киэргэллэрин, общественнай үлэҕэ киэҥник кыттыбытын туоһулуур элбэх альбомнары, журналлары выставкаҕа туруорда.
Экскурсия кэнниттэн конференц залга толору киирэн уопсай хаартыскаҕа түһүү кэнниттэн Түмэлбитигэр харалла сытар видеофондабытыттан Көбөкөн урукку колхоз, совхоз кэмнэригэр олорон-үлэлээн ааспыт, Аҕа дойдуну көмүскүүр улуу сэриигэ кыттыбыт буойуттарын, тыыл ветераннарын «тыыннаах” кадрдарын, хаартыскаларын көрөн ахтан санаан аастылар.
Быйылгы, республикаҕа биллэриллибит Культура сылынан ытык кырдаьаҕаспыт П.П.Ядрихинскай –Бэдьээлэ 125 сааһын туолар. Экраҥҥа кини олоҕуттан фотокадрдар көһүннүлэр, олонхолоруттан Коля Больницкай 2006 с. толорбут запиһыттан, Лена Маркова «Кыыс Дьэбэлийэ бухатыыр» олонхоттон толоруутуттан быһа тардыылары көрдүбүт.
Олоҕун бүтүннүүтүн улууһун Культурата сайдарыгар анаабыт, сцена ветерана, “СР норуотун уус-уран айымньытын сайдыытыгар кылаатын иһин бэлиэ” хаһаайката, “Нам улууһун бочуоттаах олохтооҕо”, “Нам улууһун культуратын бочуоттаах үлэһитэ” Людмила Дмитриевна Рехлясова сценаҕа айар үлэтин урукку кадрдардырыттан көрдүбүт, биир дойдулаахтара тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн туттардылар. Людмила Дмитриевна баян доҕуһуолунан “Көбөкөн вальса” ырыаны иэйиилээхтик толордо, ыалдьыттар бары тэҥҥэ ылластылар, үөлээннээхтэрэ туран үҥкүүлээн дайдылар.
Мантан салгыы сцена ветераннара Егор Барамыгин «Төрөөбүт дойдубар тапталым» (видеозапись), Мария Захарова «Кубалар» диэн ырыалары кэрэ куоластарынан олус иэйиилээхтик толорбуттара барыбыт сүрэхпитин долгутта.
Көбөкөммүт бүгүҥҥүтэ түһүмэххэ, аныгы сайдыылаах кэм сиэринэн, дойдубут барахсаны кый ыраах үөһээ халлаантан кыырайа көтө сылдьан, сыыдам иномарка массыынанан өрүспүт муус килэмэн суолунан сыыйылыннаран кэлэн, нэһилиэкпитин биир гына, санаабытынааҕар түргэнник сүүрдэ сылдьан көрдүбүт. Нэһилиэкпит эдэр салайааччыларын, ветераннарын, уһуйааччыларын үлэлэрин-хамнастарын билистибит, көрдүбүт.
Тэрээһин түмүгэр биир дойдулаахтарбыт, бары таптыыр, убаастыыр киһибит Василий Майскай “Көбөкөнүм барахсан” ырыатын бары сүһүөхтэригэр туран ыллаатылар.
Тэрээһини олус астыммыттарын, дойдуларыгар субу сылдьан кэлбит курдук сананан ахтылҕаннарын таһааран, салгыы маннык тэрээһиннэр буола туралларыгар баҕа санааларын этэн, үөрэн-көтөн тарҕастылар.
Бу тэрээһини ыытарбытыгар сунньүнэн, биһиги музейбытыгар харалла сытар Көбөкөн туһунан С.А.Петров ахтыылара, урукку сылларга уһуллубут видезаписьтар көмө буоллулар. Маны таһынан улахан тирэҕинэн буолла Көбөкөн историятын үйэтитэр, ыччакка тиэрдэр сыаллаах нэһилиэк общественноһа түмэн таһаарбыт “Көбөкөн Аҕа Дойду сэриитигэр” кинигэтэ.
Махтанабыт нэһилиэк администрациятын солбуйааччы баһылыгар Октябрина Прокопьевна Сокольниковаҕа, специалист Галина Яковлевна Жиркова-Семеноваҕа, наставниктар сүбэлэрин салайааччыта Ирина Семеновна Федотоваҕа уонна эбии фотоматериал булан көмөлөспүт бары биир дойдулаахтарбытыгар.
Күндү биир дойдулаахтарбыт, баҕарабыт барыгытыгар хаһан да буоларын курдук, Көбөкөттөр үлэҕэ-олоххо өрүү көхтөөх, ситиһиилээх буола сылдьаргытыгар, хаһан да дойдубут уостубат уутунуу талааннар, үтүө-мааны үлэһит дьон үүнэн-сайдан тахса турдуннар!
Бука бары дьоллоох буолун!
А.Заболоцкая, П.И.Сивцев аатынан история уонна этнография түмэлин фондатын харайааччыта.
